ویتامین B12 چیست و چه فوایدی برای بدن دارد؟ کمبود آن چه عوارضی دارد؟

ویتامین B12 ویتامینی حیاتی و مهم برای بدن انسان است که کمبود آن مشکلات زیادی را در بخش های مختلف بدن ایجاد می کند. ویتامین B12 در منابع غذایی مختلفی وجود دارد و با تغذیه صحیح مقدار مورد نیاز آن به بدن می رسد. از این رو در این مقاله قصد داریم شما را با نحوه عملکرد این ویتامین، نشانه های کمبود این ویتامین و منابع غذایی حاوی آن آشنا کنیم، پس تا انتهای این مطلب همراه ما باشید؛ تا هر آنچه لازم دارید درباره ویتامین b12 بدانید.

عملکرد ویتامین B12 در بدن

شاید بتوان گفت مهمترین نقش ویتامین B12 ساخت گلبول های قرمز خون است. این ویتامین بر متابولیسم سلولی اثر گذاشته و منجر به افزایش انرژی آن ها می شود. ویتامین B12 یا سیانوکبالامین در ساخت DNA سلول ها نقش مستقیم دارد. اگر بدن با کمبود ویتامین ب 12 مواجه شود سلول جدید ساخته نشده و در نتیجه بدن با کم خونی مواجه می گردد. سلول های خونی اکسیژن را به سلول ها می رسانند و مواد زائد آن ها را به کلیه تحویل می دهند. کاهش سنتز سلول های خونی، اکسیژن سلول ها را کم می کند به همین دلیل افرادی که به بیماری کم خونی مبتلا هستند عموما ضعف و خستگی زیادی در طول روز احساس می کنند.

B12 علاوه بر سلول های خونی بر عملکرد سلول های عصبی هم تاثیرگذار است. اگر بدن با کمبود این ویتامین مواجه شود، سلول های عصبی غیر طبیعی عمل کرده و علائمی مانند گزگز، سوزش، درد و بی حسی در بخش های مختلف بدن اتفاق می افتد. عملکرد مغز نیز با اختلالاتی نظیر افسردگی و کاهش تمرکز مواجه می شود. در مواد غذایی مختلف این ماده وجود دارد و پس از جذب در کبد به شکل ویتامین محلول در آب در می آید. افرادی که در آزمایش خون آنها کمبود ویتامین ب 12 گزارش شده است به دلیل کم خونی با کاهش فشار خون مواجه می شوند.

چه افرادی مستعد کمبود ویتامین B12 هستند؟

• افراد مسن: یکی از مهم ترین دلایل کمبود ویتامین B12 در بدن کهولت سن است. افزایش سن باعث اختلال در جذب این ویتامین شده و مقدار آن را در بدن کاهش می دهد. همانطور که گفتیم ویتامین B12 در مواد غذایی وجود دارد و سلول های بدن آن را تولید نمی کنند. هنگامی که مواد غذایی وارد معده می شوند فاکتور داخلی معده ویتامین را شناسایی کرده و آن را به خود جذب می کند. در نهایت انتقال آن به کبد و ذخیره سازی انجام می شود.
• افرادی که جراحی اسلیو معده انجام داده اند: امروزه برای لاغری جراحی های زیادی انجام می گیرد که اسلیو معده یکی از آن هاست. به این منظور بخشی از بافت معده برداشته می شود تا با کاهش حجم میزان مواد غذایی ورودی به آن را کم کند. در این صورت تولید فاکتور داخلی معده نیز کاهش یافته و جذب ویتامین B12 با مشکل مواجه می شود. برخی افرادی که این جراحی را انجام می دهند پس از مدتی دچار کم خونی و بیماری های ناشی از جراحی معده می شوند.
• افرادی که کم کاری تیروئید دارند: در آزمایش های بیمارانی که کم کاری تیروئید دارند نیز کاهش جذب ویتامین B12 دیده شده است. برای این افراد در چکاپ های دوره ای آزمایش های لازم انجام شده و میزان ویتامین در خون بررسی می شود.
• گیاهخواران: منبع ویتامین B12 بیشتر در مواد غذایی حیوانی است. افرادی که به گیاهخواری رو آورده اند در معرض ابتلا به کمبود این ویتامین حیاتی هستند و باید راهی برای جبران آن پیدا کنند. پزشکان در آزمایش های اولیه مادرهای باردار نسبت به میزان ویتامین B12 در بدن توجه بیشتری نشان می دهند. چرا که پژوهش ها ثابت کرده کمبود این ویتامین در زمان بارداری منشا مشکلات زیادی برای مادر و جنین خواهد بود.

نشانه های کمبود ویتامین B12 در بدن

کمبود ویتامین B12 منجر به اختلالات مختلفی در بدن می شود که با چند علامت مهم می توان به کمبود آن پی برد. در ادامه به این علائم می پردازیم:

1. خستگی

سلول ها برای فعالیت نیازمند اکسیژن هستند و مسئول اکسیژن رسانی گلبول قرمز است. این سلول ها مانند سایر سلول های بدن بر اثر عوامل مختلف تحلیل می روند و لازم است سلول های جدید جایگزین سلول ها قدیمی شوند. بدین ترتیب سنتز گلبول قرمز با کمک اصلی ترین فاکتور آن یعنی ویتامین B12 انجام می گیرد. حال اگر به هر دلیلی این ویتامین در خون کاهش یابد میزان گلبول های قرمز سرحال کم شده و فرایند اکسیژن رسانی با اختلال مواجه می شود بنابراین فرد احساس خستگی خواهد کرد.

2. پوست رنگ پریده و زرد

از علائم کاهش ویتامین B12 که در چهره نمایان می شود رنگ پریدگی صورت است. هنگامی که خون در رگ ها به میزانی کمتر از حد نرمال جریان داشته باشد پوست زرد رنگ می شود. یرقان یکی از بیماری هایی است که کاهش جذب ویتامین B12 سبب بروز آن می شود و رنگ چهره و سفیدی چشم را تغییر می دهد. در بیماری یرقان تجزیه گلبول های قرمز با سرعت بالایی انجام می شود و بیلی روبین در خون افزایش می یابد. این ماده زائد مهم ترین دلیل زرد شدن پوست چهره در بیماری یرقان است.

3. سردرد

پژوهش های متعددی نشان داد بیشتر سردردهایی که افراد مختلف تجربه می کنند به دلیل کم خونی حاصل از کاهش جذب ویتامین B12 است. عمده افرادی که از سردرد میگرنی رنج می برند به تجویز ویتامین B12 و مصرف موادی غذایی حاوی این ویتامین به مرور درمان شدند.

4. علائم افسردگی

ویتامین B12 بر نظام عصبی بدن تاثیرگذار است و نبود آن مشکلات روحی و روانی زیادی ایجاد می کند. در آزمایشات افرادی که افسردگی حاد دارند سطح آمینواسیدهای دارای گوگرد بالا گزارش شده است. نام علمی این آمینواسیدها هموسیستئین است که ازدیاد آنها بر عملکرد هورمون های خاص تاثیر می گذارد و سبب بروز علائم افسردگی می شود. هموسیستئین با کاهش ویتامین B12 در بدن افزایش می یابد و باعث از بین رفتن سلول هایی می شود که در ایجاد علائم افسردگی تاثیر دارند.

5. مشکلات گوارشی

کمبود شدید ویتامین B12 می‌تواند منجر به بروز مشکلات گوارشی جدی شود. علائمی مانند: نفخ، یبوست، تهوع و دردهای شکمی می‌توانند از نشانه‌های کمبود این ویتامین ضروری باشند. این مشکلات گوارشی نه تنها کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار می‌دهند، بلکه اگر به موقع تشخیص و درمان نشوند می‌توانند منجر به عوارض جدی‌تری شوند. ویتامین B12 نقش مهمی در حفظ سلامت سیستم گوارشی دارد و کمبود آن می‌تواند باعث اختلالات گوارشی مختلفی شود. بنابراین، توجه به علائم کمبود ویتامین B12 و مراجعه به موقع به پزشک برای جلوگیری از عوارض بیشتر ضروری است.

6. اختلال عملکرد ذهنی و تمرکز

کم خونی ناشی از این کمبود، تفکر را دچار مشکل می‌کند و می‌تواند باعث ایجاد مه مغزی شود. افرادی که با این مشکل مواجه هستند، ممکن است در محل کار یا هنگام مطالعه درسی، تمرکز کافی نداشته باشند و دچار اضطراب بی‌علت شوند. این مشکلات می‌توانند کیفیت زندگی و عملکرد روزانه افراد را به طور قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهند. بنابراین، تأمین ویتامین B12 از طریق رژیم غذایی مناسب یا مکمل‌ها می‌تواند به بهبود عملکرد ذهنی و تمرکز کمک کند.

7. درد و التهاب دهان و زبان

کمبود ویتامین B12 می‌تواند منجر به بروز مشکلاتی مانند گلوسیت یا التهاب دهان و زبان شود. این عارضه می‌تواند در برخی افراد، به ویژه بیماران مبتلا به کم خونی، شایع‌تر باشد. التهاب دهان و زبان می‌تواند باعث درد، سوزش و مشکلات در غذا خوردن و صحبت کردن شود. این علائم می‌توانند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهند و نشان‌دهنده نیاز به بررسی و درمان کمبود ویتامین B12 باشند. در صورت مشاهده چنین علائمی، مراجعه به پزشک برای تشخیص و درمان مناسب توصیه می‌شود.

چگونه کمبود ویتامین B12 را جبران کنیم؟

ویتامین B12 باید از طریق مواد غذایی به بدن برسد بنابراین آشنایی با مواد غذایی حاوی ویتامین B12 برای همه افراد لازم است. برخی از مواد غذایی و خوراکی حاوی ویتامین B12 شامل موارد زیر می شود:

1. خاویار

امروزه افراد از خواص خاویار مطلع هستند. فواید مصرف خاویار این ماده غذایی به حدی است که شاید بتوان از آن به عنوان معجزه سلامتی نام برد. خاویار به تخم ماهی هایی خاص گفته می شود که در شرایط ویژه ای استخراج می شود. در میان همه مواد غذایی دارای ویتامین، خاویار بیشترین میزان را داشته و جذب این ویتامین از طریق خاویار برای سیستم گوارش راحتتر است. قوت غذایی بالای خاویار سبب شده تا پزشکان پس از جراحی های سخت که سبب تحلیل انرژی بدن بیماران می شود، مصرف منظم خاویار با کیفیت را توصیه کنند. این ماده غذایی غنی از ویتامین هایی مانند A ،E و D است و مواد معدنی فسفر، کلسیم، آهن در آن به میزان قابل توجهی وجود دارد. اگر شما جز افرادی هستید که مشکلات جذب ویتامین B12 دارید این ماده غذایی در مدت زمان کمتری کمبود ویتامین بدنتان را جبران خواهد کرد.

2. غلات

ویتامین های گروه ب از جمله B12 در غلات به میزان مختلف وجود دارد. به دلیل هضم راحت این مواد غذایی در سیستم گوارشی ویتامین ب 12 موجود در آن ها با سرعت بیشتری قابل مصرف برای سلول ها می شود. بنابراین در سبد غذایی روزانه برای غلات ارزش بیشتری قائل شوید.

3. لبنیات

مقادیری از ویتامین B12 در لبنیات وجود دارد. بدین ترتیب شما می توانید در هر وعده غذایی و حتی میان وعده یکی از لبنیات دلخواه تان را میل کنید. شیر، ماست، پنیر بهترین مواد لبنی سرشار از ویتامین هستند و به ویژه به گیاهخواران توصیه می شوند.

4. ماهی سالمون

بیشترین مقدار ویتامین در غذاهای حیوانی وجود دارد و میزان آن در خوراکی های دریایی به نسبت بیشتر است. ماهی سالمون سرشار از ویتامین و پروتئین های مختلف بوده که عملکرد مفیدی در بدن ایجاد می کنند. بهبود عملکرد مغزی، رفع مشکلات پوستی، افزایش قدرت استخوان و … چند نمونه از مزایای مصرف سالمون است. با توجه به در دسترس بودن این ماهی در کشور ما مصرف آن به افراد دارای کم خونی توصیه می شود.

5. قزل آلا

قزل آلا ماهی لذیذ محبوب دریای خزر که منبع کاملی از مواد مورد نیاز بدن است. مقدار کلسیم، پتاسیم، منیزیم، سلنیوم، مس، آهن، سدیم و … در این ماهی بالا بوده و با یکبار مصرف آن در ماه نیاز بدن به این مواد در مدت زمان طولانی تامین می شود. پزشکان به افرادی مبتلا به کمبود ویتامین B12 هستند خوردن انواع ماهی قزل آلا را تجویز می کنند.

بهترین و سریع ترین راه برای جذب ویتامین B12

اگر به دنبال راهی برای جذب ویتامین B12 هستید، یک رژیم غذایی مناسب و کامل می‌تواند بهترین گزینه باشد. اما اگر به دنبال سریع‌ترین و موثرترین راه هستید، مصرف خاویار می‌تواند گزینه‌ای عالی باشد. خاویار به عنوان یکی از غنی ترین منابع ویتامین، می‌تواند به سرعت کمبود این ویتامین را در بدن جبران کند. ما در فروشگاه آنلاین خاویار کالچر، خاویار تازه و ارگانیک را با کیفیت بالا و در کمترین زمان ممکن به دست شما می‌رسانیم. با خرید از ما، می‌توانید از خواص بی‌نظیر خاویار برای سلامتی خود بهره‌مند شوید و کمبود ویتامین B را به طور موثر جبران کنید.

سوالات متداول درباره ویتامین B